Waarom we blijven meespelen terwijl de kans op de loterij jackpot bijna nihil is

Jelle
26 maart 2021, 13:47
Laatst geüpdatet: 20 juli 2026, 14:24

“Geld maakt niet gelukkig”, krijgen we vaak van jongs af aan mee. Toch blijft de gedachte aan een miljoenenprijs bijzonder aantrekkelijk. Met een relatief kleine inleg maak je immers kans om in één klap financieel onafhankelijk te worden. De keerzijde is dat de kans op zo’n hoofdprijs uiterst klein is en automatisch meespelen ongemerkt veel geld kan kosten. In deze blog lees je waarom loterijen zo verleidelijk zijn, hoe je winkansen moet beoordelen en wanneer het verstandig kan zijn om je deelname op te zeggen.

Inhoudsopgave

De aantrekkingskracht van plotseling rijk worden

De kans om met een loterij een grote geldprijs te winnen is klein. Toch spelen veel mensen regelmatig of automatisch mee. De aantrekkingskracht zit niet alleen in de verwachte opbrengst, maar vooral in het gevoel dat alles door één trekking kan veranderen.

Met een paar euro inleg koop je tijdelijk de mogelijkheid om te dromen over:

een hypotheek die in één keer kan worden afgelost;
eerder stoppen met werken;
een groot huis of een lange reis;
financiële zekerheid voor familieleden;
meer vrijheid en minder geldzorgen.

Dat vooruitzicht kan aantrekkelijk blijven, zelfs wanneer je rationeel weet dat de kans op de hoofdprijs bijzonder klein is.

De droom is onderdeel van het product

Een loterij verkoopt niet alleen een lot, maar ook spanning, hoop en fantasie. Tussen het kopen van het lot en de trekking kun je je voorstellen wat je met de prijs zou doen.

Die beleving heeft op zichzelf waarde voor sommige deelnemers. Het wordt problematisch wanneer je structureel meer uitgeeft dan je kunt missen of deelname gaat zien als een realistische oplossing voor financiële problemen.

Vrouw met veel winkeltassen droomt over het winnen van een grote geldprijs

Een prijs winnen is niet hetzelfde als winst maken

Loterijen communiceren vaak hoeveel prijzen er worden uitgekeerd of hoe groot de algemene winkans is. Zo’n percentage vertelt echter niet automatisch hoeveel kans je hebt om meer te ontvangen dan je hebt ingelegd.

Een lot kan bijvoorbeeld als winnend worden aangemerkt wanneer je een kleine prijs ontvangt. Is deze prijs lager dan de aankoopprijs van het lot? Dan heb je wel prijs, maar onder de streep nog steeds verlies.

Let op het verschil tussen prijs en winst

Bij het beoordelen van een loterij zijn meerdere cijfers relevant:

Winkans: de kans dat je überhaupt een prijs ontvangt.
Terugverdienkans: de kans dat je minimaal je eigen inleg terugkrijgt.
Jackpotkans: de kans op de hoogst mogelijke prijs.
Uitkeringspercentage: het deel van de totale inleg dat als prijzengeld wordt uitgekeerd.
Verwachte opbrengst: wat deelnemers gemiddeld terugkrijgen ten opzichte van hun inleg.

Een hoge algemene winkans kan dus samengaan met een veel kleinere kans om daadwerkelijk winst te maken.

De winkans bij de Staatsloterij

De Staatsloterij vermeldt dat in 2026 gemiddeld op 51,6% van de verkochte lotnummers een prijs van minimaal € 5 op een heel lot valt. Afgerond wordt dit vaak omschreven als een winkans van ongeveer één op twee.

Dat betekent niet dat de helft van de deelnemers winst maakt. Volgens de loterij is de gemiddelde kans op een prijs die hoger is dan de eigen inleg in 2026 aanzienlijk kleiner.

Een lot kost meer dan sommige prijzen

Een heel Staatslot voor een reguliere trekking kost momenteel € 17,50. Een vijfde lot kost € 3,50 en geeft recht op een vijfde deel van de bijbehorende prijs.

Ontvang je met een heel lot een prijs van € 5, € 10 of € 15? Dan heb je officieel prijs, maar nog niet je volledige inleg terugverdiend.

De hoofdprijs en jackpot

De hoogte van de jackpot en andere prijzen verschilt per trekking. De Staatsloterij organiseert reguliere maandtrekkingen en enkele speciale trekkingen.

Controleer bij deelname altijd het actuele prijzenpakket en het deelnemersreglement. Bedragen uit oudere artikelen kunnen inmiddels zijn veranderd.

De extreem kleine kans op de EuroJackpot

Bij EuroJackpot kies je vijf hoofdnummers en twee bonusnummers. Om de jackpot te winnen, moeten alle zeven nummers overeenkomen met de getrokken combinatie.

De kans op de jackpot bedraagt ongeveer één op 139,8 miljoen. De algemene kans op een prijs in een van de prijscategorieën is aanzienlijk groter, maar de meeste prijzen zijn veel lager dan de jackpot.

Een enorme jackpot verandert de kans niet

Wanneer de jackpot oploopt, kan deelname aantrekkelijker voelen. De grootte van de prijs verandert echter niet automatisch de kans dat jouw nummercombinatie wordt getrokken.

Een hogere jackpot betekent vooral dat de mogelijke beloning groter is. De kans om de winnende combinatie te kiezen blijft uiterst klein.

Overzicht met trekkingen en prijzen van EuroJackpot

Waarom we kleine kansen overschatten

Mensen zijn niet altijd goed in het intuïtief beoordelen van zeer kleine kansen. Een kans van één op honderd miljoen is moeilijk voor te stellen. Daardoor kan de jackpot dichterbij voelen dan deze werkelijk is.

Winnaars zijn zichtbaar, verliezers niet

Loterijen besteden begrijpelijkerwijs veel aandacht aan prijswinnaars. Je ziet verhalen over iemand die een miljoenenprijs ontvangt, een straat die samen wint of een deelnemer die jarenlang met hetzelfde nummer speelde.

De miljoenen deelnemers die niets of minder dan hun inleg winnen, krijgen nauwelijks aandacht. Daardoor kan een vertekend beeld ontstaan van hoe vaak grote prijzen werkelijk vallen.

Bijna winnen voelt betekenisvol

Een nummer dat maar net afwijkt of een prijs die in een nabijgelegen postcode valt, kan het gevoel geven dat je dicht bij winst was. Statistisch verandert dit niets aan je kans bij de volgende trekking.

Toch kan een bijna-prijs deelnemers motiveren om door te spelen of extra loten te kopen.

Sociale bewijskracht en groepsdruk

Wanneer vrienden, familieleden, collega’s of buurtgenoten meespelen, kan deelname normaler en aantrekkelijker voelen. Dit wordt ook wel sociale bewijskracht genoemd: we gebruiken het gedrag van anderen om te bepalen wat verstandig of gebruikelijk is.

De angst om als enige niet mee te doen

Bij groeps- en buurtloterijen kan een extra gevoel ontstaan: wat als iedereen in de straat wint behalve jij? Die angst om een mogelijke gezamenlijke prijs mis te lopen kan een sterke reden zijn om te blijven deelnemen.

De kans dat een grote prijs precies op jouw lot valt, verandert hierdoor niet. De sociale context maakt het alleen moeilijker om rationeel naar de kosten en winkansen te kijken.

Spelen voor een goed doel

Sommige deelnemers blijven meespelen omdat een loterij een deel van de opbrengst afdraagt aan goede doelen, sportclubs of culturele organisaties.

Wil je vooral een organisatie steunen? Dan kun je ook overwegen om rechtstreeks te doneren. Je bijdrage is dan niet afhankelijk van een kansspel en je kunt zelf bepalen welk bedrag naar het doel gaat.

De kosten van automatisch meespelen

Een losse inleg lijkt misschien beperkt. Bij automatische deelname wordt het bedrag echter iedere trekking of maand opnieuw afgeschreven.

Wie met meerdere loten of aan verschillende loterijen deelneemt, kan op jaarbasis een aanzienlijk bedrag uitgeven.

Bereken je jaarlijkse inleg

Maak een overzicht met:

de loterijen waaraan je deelneemt;
het aantal loten per trekking;
de prijs per lot;
het aantal trekkingen per jaar;
eventuele extra spelopties;
de prijzen die je daadwerkelijk hebt ontvangen.

Vermenigvuldig het bedrag per trekking met het aantal jaarlijkse trekkingen. Zo zie je beter wat deelname werkelijk kost.

Houd prijzen en inleg afzonderlijk bij

Een prijs van € 50 voelt als winst, maar dat hoeft niet zo te zijn wanneer je in dezelfde periode € 200 hebt ingelegd. Bekijk daarom niet alleen losse prijzen, maar vergelijk de totale uitkeringen met je totale inleg.

Bekijk ook: Onnodige abonnementen zorgen voor ongemerkte kosten.

Kansspelbelasting over loterijprijzen

Of kansspelbelasting wordt ingehouden, hangt onder andere af van de hoogte van de prijs, het soort kansspel en de manier waarop de aanbieder de prijs presenteert.

Bij Nederlandse offline kansspelen wordt over prijzen boven de geldende vrijstellingsgrens in beginsel kansspelbelasting berekend. De organisator verzorgt doorgaans de aangifte en inhouding.

Netto of bruto prijzen

Sommige loterijen communiceren prijzen als netto of belastingvrij voor de winnaar. De aanbieder neemt de verschuldigde belasting dan voor eigen rekening of verwerkt deze al in het prijzenpakket.

Bij andere prijzen kan het gecommuniceerde bedrag bruto zijn en houdt de organisator kansspelbelasting in voordat de prijs wordt uitgekeerd.

Controleer daarom altijd:

of het vermelde bedrag bruto of netto is;
of de organisator de belasting inhoudt;
welk bedrag uiteindelijk wordt uitbetaald;
of je bij een buitenlandse loterij zelf aangifte moet doen.

Buitenlandse loterijen

Bij een prijs uit een buitenlandse loterij kunnen andere aangifteregels gelden. Neem bij een grote buitenlandse prijs contact op met de Belastingdienst of een belastingadviseur.

Grote jackpots blijven veranderen

Jackpots, hoofdprijzen, prijzenpotten en lotprijzen kunnen per trekking en per jaar wijzigen. Een bedrag uit een ouder artikel is daarom vaak niet meer actueel.

Controleer vóór deelname altijd:

de huidige lotprijs;
de hoogte van de jackpot;
de winkans per prijscategorie;
het aantal trekkingen;
de voorwaarden voor automatische deelname;
of de gecommuniceerde prijzen netto zijn.

Laat je beslissing niet uitsluitend afhangen van de grootste prijs. Kijk ook naar de totale inleg en de kans om minimaal je eigen kosten terug te verdienen.

Automatisch deelnemen verlaagt de drempel

Bij automatische deelname hoef je niet voor iedere trekking opnieuw een lot te kopen. De inleg wordt periodiek geïncasseerd en je deelname blijft doorlopen totdat je deze zelf wijzigt of beëindigt.

Dit gemak kan er ook voor zorgen dat je minder bewust stilstaat bij iedere nieuwe aankoop.

Een abonnement voelt minder als gokken

Een periodieke afschrijving kan na verloop van tijd als een gewone vaste last aanvoelen. Daardoor controleer je mogelijk minder vaak hoeveel je hebt ingelegd en gewonnen.

Plan daarom minimaal eenmaal per jaar een moment om je deelname te beoordelen.

Stel jezelf enkele kritische vragen

Weet ik hoeveel ik jaarlijks betaal?
Speel ik voor mijn plezier of om financiële problemen op te lossen?
Kan ik de volledige inleg zonder problemen missen?
Koop ik meer loten na een verlies?
Zou ik de deelname vandaag opnieuw afsluiten?
Geeft meespelen mij plezier of vooral stress?

Een loterij opzeggen

Wil je niet langer automatisch deelnemen? Controleer dan op de officiële website van de loterij welke opzegmogelijkheden beschikbaar zijn.

Veel loterijen bieden één of meerdere van de volgende methoden:

online opzeggen via een persoonlijke omgeving;
opzeggen via een online formulier;
telefonisch opzeggen;
schriftelijk opzeggen met een brief;
het aantal loten verminderen.

Controleer de eerstvolgende trekking

Een deelname kan vaak op ieder moment worden opgezegd. Is de incasso of administratieve verwerking voor een volgende trekking al gestart? Dan kan het voorkomen dat je nog één keer meespeelt.

Controleer in de opzegbevestiging:

welke loten zijn beëindigd;
vanaf welke datum de opzegging geldt;
of er nog een laatste incasso volgt;
of je nog aan een trekking deelneemt.

Blokkeer niet alleen de incasso

Het blokkeren of terugboeken van een automatische incasso beëindigt je deelname niet altijd officieel. Gebruik daarom de opzegprocedure van de loterij en bewaar de bevestiging.

Online opzeggen en consumentenrechten

Een aanbieder moet duidelijk informeren over de looptijd, verlenging en opzegmogelijkheden van een doorlopende deelname. Heb je een overeenkomst online afgesloten, dan moet er in beginsel ook een bruikbare online mogelijkheid zijn om deze te beëindigen.

Bewaar bewijs van je opzegging

Maak na online opzeggen een schermafbeelding en bewaar de bevestigingsmail. Noteer bij telefonisch contact de datum, het tijdstip en eventueel de naam van de medewerker.

Ontvang je geen bevestiging? Neem dan opnieuw schriftelijk contact op en verwijs naar je eerdere opzegging.

Verder lezen: Waarom online opzeggen soms onnodig moeilijk is.

Loterij opzeggen via 123opzeggen

Wil je jouw deelname aan een loterij opzeggen met een opzegbrief? Via 123opzeggen kun je voor verschillende loterijen een persoonlijke brief maken.

Een persoonlijke opzegbrief maken

Het proces verloopt in grote lijnen als volgt:

Zoek de loterij waaraan je deelneemt.
Vul je persoonlijke gegevens en eventuele lotnummers in.
Geef aan welke deelname je wilt beëindigen.
Controleer de volledige opzegbrief.
Download de brief en verstuur deze zelf of kies een beschikbare verzendservice.

Vermeld duidelijk of je alle loten of slechts een deel van je deelname wilt stopzetten.

Controleer de kosten van de verzendservice

Zelf rechtstreeks opzeggen bij de loterij is doorgaans gratis. Voor een externe verzendservice kunnen kosten gelden.

Controleer vooraf:

het tarief van de service;
de gekozen verzendmethode;
of je een verzendbewijs ontvangt;
de voorwaarden van de dienst;
of de loterij schriftelijke opzegging accepteert.

Verantwoord omgaan met loterijen

Een loterij is een kansspel en deelname is alleen toegestaan vanaf 18 jaar. Speel uitsluitend met geld dat je kunt missen en beschouw een lot nooit als een investering of betrouwbare manier om vermogen op te bouwen.

Signalen dat stoppen verstandig kan zijn

Overweeg je deelname te verminderen of te beëindigen wanneer je:

geld gebruikt dat nodig is voor huur, energie of boodschappen;
steeds meer loten koopt om eerdere verliezen terug te winnen;
niet meer weet hoeveel je maandelijks uitgeeft;
deelname voor anderen verborgen houdt;
teleurgesteld of gestrest raakt na iedere trekking;
een loterij ziet als oplossing voor schulden of geldproblemen.

Heb je moeite om zelfstandig te stoppen? Zoek dan hulp bij een onafhankelijke organisatie voor gokpreventie en verslavingszorg.

Veelgestelde vragen over winkansen en loterijen

Bij welke loterij heb je de grootste kans op een prijs?

Dat hangt af van wat onder een prijs wordt verstaan. Een loterij kan een hoge algemene winkans hebben doordat veel kleine prijzen worden uitgekeerd. Kijk daarom ook naar de kans om minimaal je eigen inleg terug te verdienen.

Hoe groot is de kans om de EuroJackpot te winnen?

De kans op de hoogste prijscategorie van EuroJackpot bedraagt ongeveer één op 139,8 miljoen. De kans op een kleinere prijs is groter.

Heeft de Staatsloterij echt een winkans van één op twee?

De Staatsloterij vermeldt voor 2026 gemiddeld een prijs op 51,6% van de verkochte lotnummers. Een deel van deze prijzen is echter lager dan de prijs van een heel Staatslot. De kans op daadwerkelijke winst is daardoor kleiner.

Betaal ik kansspelbelasting over een loterijprijs?

Bij Nederlandse kansspelen verzorgt de organisator doorgaans de aangifte en eventuele inhouding. Sommige loterijen communiceren netto prijzen waarbij de winnaar niets meer hoeft af te dragen. Controleer altijd de voorwaarden van de specifieke loterij.

Wordt mijn winkans groter als ik vaker meespeel?

Met meer loten heb je meer nummercombinaties en daarmee een grotere kans binnen één trekking. Je totale inleg neemt echter ook toe. De kans op de jackpot blijft zelfs met meerdere loten zeer klein.

Wordt een nummer waarschijnlijker als het lange tijd niet is getrokken?

Nee. Bij een onafhankelijke trekking heeft een eerdere uitslag geen invloed op de volgende trekking. Een nummer dat lang niet is verschenen, is niet automatisch ‘aan de beurt’.

Is een loterij een goede manier om geld te verdienen?

Nee. Loterijen keren gemiddeld minder uit dan deelnemers gezamenlijk inleggen. Deelname kan entertainment bieden, maar is geen betrouwbare manier om inkomen of vermogen op te bouwen.

Kan ik mijn loterijdeelname online opzeggen?

Veel loterijen bieden online opzeggen via een persoonlijke omgeving of formulier aan. Controleer de actuele mogelijkheden op de officiële website van de aanbieder.

Kan ik mijn deelname op ieder moment beëindigen?

Doorlopende deelname kan vaak op ieder moment worden opgezegd. Wanneer de verwerking voor een volgende trekking al is gestart, kun je mogelijk nog eenmaal meespelen.